Serbest Meslek ve Şahıs Şirketi Vergi Rehberi (2026)

Kendi işini kuracak biri için ilk karar "Hangi vergi mükellefiyetini seçeceğim?"dir. Serbest meslek ve şahıs şirketi birbirine çok benzer gibi görünür ama farklı fatura türü, farklı stopaj rejimi ve farklı gider kuralları taşır. Bu rehber, 2026 güncel oranlarıyla iki modelin vergi yapısını ve net kazanç farkını ortaya koyar.

Hangisi Hangisi?

• Serbest meslek (SM) erbabı: Bilgiye dayalı hizmet verenler — avukat, doktor, mali müşavir, mühendis, danışman, çevirmen, mimar. SM makbuzu keser.
• Şahıs şirketi (gerçek kişi tacir): Alım-satım, imalat veya ticari hizmet yapan gerçek kişi — e-ticaret satıcısı, bakkal, restoran, ajansçı. Fatura keser.

Farklar vergi mantığını değiştirir.

Fatura vs SM Makbuzu

Buradaki kritik fark stopajdır. SM erbabı kurumsal müşteriye çalışırken, müşteri makbuzun %20'sini peşin devlete yatırır. Yıl sonu gelir vergisi hesabında bu peşin ödeme düşülür — ödenecek fark küçülür.

Şahıs şirketi faturasında böyle bir peşin kesinti yoktur. Tüm yıl kazandığınız üzerinden yıl sonunda bir kerede ödersiniz (geçici vergiler hariç).

Ortak Vergi Kalemleri

İki modelde de ödenen kalemler:

1) Gelir Vergisi (Kümülatif Dilim)

Yıllık kazanç − gider − istisna = matrah. Matraha 2026 dilimleri:

• 0 – 158.000 ₺: %15
• 158.000 – 330.000 ₺: %20
• 330.000 – 800.000 ₺: %27
• 800.000 – 4.300.000 ₺: %35
• 4.300.000 ₺+: %40

Kümülatif olarak işler — bir önceki dilim dolmadan bir sonraki başlamaz.

2) KDV

Tahsil edilen KDV (satış) − indirilecek KDV (gider) = ödenecek KDV. Aylık beyannameyle yatırılır. Standart oran %20, indirimli %1/%10 bazı ürünlerde.

3) Bağ-Kur (4/b Primi)

Aylık sabit sosyal güvenlik primi. 2026 asgari matrah üzerinden aylık ~8.600 ₺ civarındadır. Daha yüksek matrah seçilebilir (emeklilik maaşını etkiler) ve gider olarak matrahtan düşülebilir.

4) Geçici Vergi

Yılda 4 kez (3 aylık dönemler) ödenen avans vergi. Mart / Mayıs / Ağustos / Kasım ayları son tarih. Yıl sonu toplam gelir vergisinden mahsup edilir.

Genç Girişimci İstisnası

29 yaşını doldurmamış ve ilk kez GV mükellefi olanlar için ilk 3 yıl kazancın belirli tutarına kadar gelir vergisinden muafiyet vardır.

• 2025: 330.000 ₺
• 2026 (tahmini, yeniden değerleme ile): 400.000 ₺

Koşullar:

• 29 yaşın altında
• İlk kez mükellef (daha önce SM veya ŞŞ açıp kapatmamış)
• Tam zamanlı olarak faaliyet göstermeli (çalışanı olabilir ama kendisi eylemli yönetmeli)
• Bağ-Kur primlerini zamanında ödemiş olmalı

KDV ve Bağ-Kur bu istisnadan etkilenmez; sadece gelir vergisi muafiyetidir.

Efektif Vergi Yükü Karşılaştırma

Aynı ciro ve giderle iki modelin vergi yükünü karşılaştıralım:

Senaryo: 80.000 ₺/ay ciro (KDV hariç), 10.000 ₺/ay gider, Bağ-Kur 8.600 ₺/ay, kurumsal müşteri.

SM Modu:

• Yıllık ciro: 960.000 ₺
• Yıllık kazanç: 960.000 − 120.000 − 103.200 = 736.800 ₺
• Gelir vergisi (dilim): ~175.000 ₺
• Peşin stopaj: 960.000 × 0,20 = 192.000 ₺
• Ödenecek GV = 0 ₺ (stopaj fazlası = iade)
• Yıllık Bağ-Kur: 103.200 ₺
• Toplam yük (stopaj sonrası): Bağ-Kur + KDV farkı

Şahıs Şirketi Modu:

• Aynı kazanç
• Gelir vergisi: ~175.000 ₺ (tamamı Mart'ta ödenir, geçici vergiyle bölünmüş)
• Stopaj mahsubu yok
• Yıllık Bağ-Kur: 103.200 ₺
• Toplam yük: 175.000 + 103.200 + KDV farkı

SM modunda stopaj peşin yatırıldığı için nakit akışı farklıdır ama matematiksel olarak aynı toplam verginin ödendiği görülür. Fark yıl sonu beyannamesindeki ödenecek/iade rakamındadır.

Şahıs mı Limited mi?

Yıllık kazanç üst dilimlere (%35 ve %40) girdiğinde Limited şirket daha avantajlı olur:

• Şahıs: %40 gelir vergisi + Bağ-Kur
• Limited: %25 kurumlar vergisi + ortak maaş vergisi + Bağ-Kur

Genel pratik: yıllık kazanç 2-3 milyon ₺ altında şahıs, üstünde limited. Ancak kuruluş/işletim maliyeti, muhasebe karmaşıklığı ve sorumluluk boyutu da karara katılmalı.

Sık Yapılan Hatalar

• SM mükellefi olmak istemek ama ticari iş yapmak: Kazanç türü (ticari mi hizmet mi) hukuki olarak zorunludur; yanlış mükellefiyet kapatılıp yeniden açılınca genç girişimci istisnası kaybolur.
• Tüm müşterilerde stopaj varsayımı: Gerçek kişi müşteride stopaj yoktur. Makbuz kesiminde bu ayrımı yapmayan pek çok SM erbabı yıl sonunda ekstra vergiyle karşılaşır.
• KDV'yi kazanç sanmak: Tahsil edilen KDV devletin parasıdır; ayrı hesapta tutulmazsa nakit akışı bozulur.
• Geçici vergiyi unutmak: Mart/Mayıs/Ağustos/Kasım son tarihleri kaçırılırsa gecikme zammı (aylık %2,5) işler.
• Bağ-Kur'u gider saymamak: Bağ-Kur primi matrahtan düşen giderdir; saymazsanız fazla vergi ödersiniz.
• Hediye/ayni ödemelerde KDV atlamak: Kendi mağazanızdan çalışana/ortağa verdiğiniz ayni ödemeler de KDV ve gelir vergisine tabidir.

Pratik Öneriler

• İş başlamadan önce mali müşavirle 1 saatlik danışma yapın; işin doğru mükellefiyet türünü belirler.
• E-fatura ve e-defter zorunluluğu 2026'da ciro eşiği düşmüştür — girişte kayıt sistemini e-fatura üzerinden kurmak tavsiye edilir.
• Aylık kur (Ağustos) ve yılsonu (Aralık) mutlaka muhasebeciyle toplantı yapın; peşin vergi/yıl sonu planlaması kritiktir.
• Gider yazabileceğiniz her faturayı saklayın — internet, telefon, yemek, seyahat, yazılım abonelikleri matrahınızı düşürür.
• iskonto.co üzerinde Serbest Meslek Vergi Hesaplama ve Şahıs Şirketi Vergi Hesaplama araçlarıyla senaryolarınızı test edin.

Kaynaklar

• 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu (özellikle m.46, m.89, mükerrer m.20)
• 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
• 5510 Sayılı SGK Kanunu — 4/b Bağ-Kur primleri
• GİB 2026 Gelir Vergisi Tarifesi (Aralık 2025 Resmi Gazete)
• Yeniden Değerleme Oranı Tebliği

Hesaplar tahminidir; yıllık beyanname ve geçici vergi için mutlaka mali müşavirle çalışın.