Araç Değer Kaybı ve Elde Tutma Maliyeti Rehberi (2026)

Türkiye'de "araç sahibi olmak" çoğu sürücü için sadece yakıt + sigorta + MTV demektir. Halbuki gerçek aylık maliyetin en büyük kalemi görünmeyen değer kaybı (amortisman)dır ve çoğu zaman yakıt giderine eşit ya da fazladır. Bu rehber 2026 itibarıyla ikinci el değer hesabını ve elde tutma maliyetini matematiksel olarak ortaya koyar.

Geometrik Amortisman: Doğru Formül

Yaygın hata "ilk yıl %20, sonraki yıllar %10" şeklinde lineer kayıp varsaymaktır. Doğru model üstel (geometrik) eğridir:

Değer (yas) = Sıfır Fiyat × (1 − Yıllık Oran) ^ yas

Geometrik modelde her yıl bir önceki yılın değerinden % düşüş olur. Yıllık oran:

• Normalleşmiş (Batı standardı): %12-15. 5 yılda yaklaşık %50 kayıp.
• TR ortalama (2020-2023): %5-8. 5 yılda yaklaşık %30 kayıp.

Türkiye'de 2020-2023 arası döviz kuru ve arz yokluğu nedeniyle araçlar değer kaybetmedi, çoğu modelde TL bazında değer kazandı. 2024-2025 ile birlikte normalleşme başladı; bugün TR piyasası iki model arasında bir yerde ilerliyor.

Etkileyen Faktörler

1) Kilometre (Kademeli Düzeltme)

Yıllık beklenen 15.000 km. Bu sınırın üstünde:

• +0–15.000 km fazla: %0,5 / 1.000 km
• +15.000+ km fazla: %0,8 / 1.000 km
• Tavan: ekstra kayıp en fazla %30

5 yıllık aracın 75.000 km'si normaldir; 100.000 km'si ekstra %1,25 değer kaybı yaratır.

2) Hasar / Orijinallik

Pert kayıtlı araçlarda birçok alıcı reddeder; gerçek satış fiyatı bu yüzdelerin de altında kalabilir.

3) Yakıt Tipi

EV'lerde değer kaybı pazara göre değişiyor; şarj altyapısı ve ÖTV düzenlemeleriyle bu rakam 2026'da hızlı değişebilir.

Elde Tutma Maliyeti: 6 Görünmez Kalem

Yakıt + MTV bilinen; ama gerçek maliyeti şişiren kalemler:

1. Değer kaybı — yıllık 50.000-200.000 TL (en büyük gizli gider)
2. MTV — motor hacmi + yaşa göre 5.000-100.000+ TL/yıl
3. Kasko + Trafik — araç değerinin %2-4'ü yıllık
4. Yakıt — yıllık km × tüketim × fiyat
5. Bakım + Onarım + Lastik — yeni 5-10 bin, eski 20+ bin TL/yıl
6. Otopark + Cezalar + HGS — şehir merkezinde 10-20 bin TL/yıl

Toplam = ortalama bir orta segment araçta yıllık 100.000-200.000 TL.

Örnek: 1.500.000 TL Sıfır Fiyatlı Sedan, 5 Yaşında, 80.000 km

• Mevcut tahmini değer (TR mod): ~1.060.000 TL
• Yıllık değer kaybı: ~75.000 TL
• MTV: 5.500 TL
• Kasko + Trafik: 18.000 TL
• Yakıt (20.000 km): 60.000 TL
• Bakım: 12.000 TL
• Diğer: 6.000 TL
• Yıllık Toplam: ~176.500 TL
• Aylık: ~14.700 TL
• KM Başı: ~8,8 TL/km

Sahip Olmak mı Operasyonel Kiralamak mı?

Operasyonel kiralama (filo) genelde araç + MTV + kasko + bakım + lastiği tek faturada içerir. Yakıt + ceza + otopark sürücüye aittir.

Sahiplik Aylık     = (Değer Kaybı + MTV + Kasko + Bakım) ÷ 12
Kiralama Aylık     = Aylık Kira + Yakıt + Cezalar

İki tutarı 36/48 ay perspektifinde toplam karşılaştırın.

Genel kural: Yeni araçta ilk 2-3 yıl değer kaybı yüksek olduğu için kiralama yarışabilir. 5+ yıllık araçta sahiplik genelde daha ucuzdur. Bonus: kiralamada peşin sermaye bağlanmaz, başka yatırımlara dönebilir (fırsat maliyeti).

Az Km Kullanan Profesyonellere Uyarı

Yılda 5.000 km altı kullanım için araç sahipliği matematiksel olarak yanlıştır:

• Sabit giderler (MTV + kasko + amortisman) toplamı 100.000+ TL
• 5.000 km'ye bölündüğünde km başı 20+ TL
• Bunun yerine: taksi/Uber + carsharing + kısa süreli kiralama kombinasyonu çok daha ucuzdur

Sık Yapılan Hatalar

• Sadece yakıtı saymak: Aracın gerçek aylık maliyetinin %30'u bile değil.
• MTV'yi unutmak: Ocak ve Temmuz'da iki kerede ödenir, görünmez.
• Lineer amortisman varsaymak: İlk yıl yüksek sonra düşük yerine yıllık eşit % düşüş gerçekçi.
• Hasarlı aracı orijinal gibi fiyatlamak: Pert kayıt değerin yarısını siler.
• EV/hibrit için Batı verisi kullanmak: Türkiye'de değer korunumu farklı; mahallinizde gerçek satışlara bakın.

Pratik Öneriler

• Aracınızı satarken son 3 ay içinde aynı model + yaşta gerçekleşmiş satışlara bakın (sahibinden / Arabam ilan fiyatları %10-15 yüksek).
• HGS ve Tramer kayıt raporunu satış öncesi hazır tutun — alıcı güvenini artırır, fiyatı korur.
• Filo araç kiralamayı düşünüyorsanız iskonto.co'da Araç Elde Tutma Maliyeti Hesaplama ile karşılaştırın.
• Hasarlı araç kazada karşı sigortadan değer kaybı tazminatı talep edebilirsiniz; bilirkişi raporu için hesap çıktısı yardımcıdır.
• 2026 itibarıyla yeni araç + tasarruflu modellere bütçe yapıyorsanız EV alımının hesap dengesi, sadece yakıt değil ÖTV ve değer kaybını da değerlendirir.

Kaynaklar

• 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu
• Yargıtay 17. HD içtihatları (değer kaybı tazminatı)
• Tramer (Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu) hasar verileri
• TÜİK ve OICA otomotiv pazarı istatistikleri

Bu hesaplar tahmini niteliktedir. Gerçek satış için ekspertiz ve sahibinden.com / Arabam.com son satış verilerini doğrulamak gerekir.