Brütten Nete ve Netten Brüte Maaş Hesaplama Rehberi (2026)

Türkiye'de maaş pazarlığı çoğu zaman "net" üzerinden konuşulur ama sözleşme "brüt" üzerinden imzalanır. Bordroyu ne işveren ne de çalışan doğru okuyamadığında hem yıl sonu sürprizleri hem de iş görüşmelerinde yanlış anlaşmalar çıkar. Bu rehberde 2026 itibarıyla Türk vergi sisteminde brüt-net dönüşümünün nasıl yapıldığını, hangi kalemlerin nereden kesildiğini ve sık düşülen hataları pratik örneklerle açıklıyoruz.

Maaş Bordrosundaki Kalemler

Brüt maaştan net maaşa geçerken dört ana kesinti vardır:

1. SGK işçi payı — %14 Sosyal güvenlik primi. SGK tavanı (asgari brütün 7,5 katı) üzerinde kalan brüt tutar için bu kesinti uygulanmaz.

2. İşsizlik sigortası işçi payı — %1 SGK ile aynı matrah üzerinden kesilir. Tavan uygulaması burada da geçerlidir.

3. Gelir vergisi — %15 ile %40 arası Brütten SGK ve işsizlik düşüldükten sonra kalan tutar gelir vergisi matrahı'dır. Matraha yıl boyunca kümülatif olarak dilim oranı uygulanır. 2026 dilimleri:

   • 0 – 158.000 TL: %15
   • 158.000 – 330.000 TL: %20
   • 330.000 – 800.000 TL (ücretliler için): %27
   • 800.000 – 4.300.000 TL: %35
   • 4.300.000 TL üzeri: %40

4. Damga vergisi — binde 7,59 Brüt üzerinden kesilir.

AGİ Kaldırıldı, Yerine Asgari Ücret İstisnası Geldi

2022 Ocak'tan itibaren Asgari Geçim İndirimi (AGİ) uygulaması kaldırılmıştır. Bunun yerine tüm çalışanların maaşında asgari ücrete denk gelen kısmın gelir vergisi ve damga vergisi istisna tutulmaktadır. Yani:

• Asgari ücretlinin geliri zaten toplam vergisiz.
• Yüksek maaşlılarda da asgari ücret tutarı kadarlık kısmın vergisi hesaplanır ama iade edilir — bu tutar her çalışanda aynıdır.

Bu, bordrolarda "Asgari Ücret GV İstisnası" ve "Asgari Ücret DV İstisnası" kalemleri olarak görünür.

SGK Tavanı Neden Önemli?

SGK primi, asgari brütün 7,5 katına kadar olan matrahtan kesilir. Bunu aşan brüt tutardan SGK ve işsizlik primi ödenmez. Örneğin 2026 asgari brütü 32.500 TL kabul edersek, SGK tavanı 243.750 TL olur. Bu rakamın üzerindeki brütlerde efektif kesinti oranı belirgin biçimde düşer, yani "yüksek maaşlılar göreli olarak daha az kesinti öder" algısının teknik karşılığı budur.

Brütten Nete Örnek: 50.000 TL Brüt (Ocak 2026)

Aynı 50.000 TL brüt Aralık ayında hesaplandığında kümülatif matrah %20 veya %27 dilimine geçmiş olur ve net maaş birkaç bin TL düşebilir. Sabit net maaş alanlarda bu farkı işveren üstlenir; brüt sabit sözleşmelerde fark çalışana yansır.

Netten Brüte Dönüşüm: Neden Formül Yok?

Gelir vergisi kümülatif dilimlere bağlı olduğundan, net'ten brüt'e geçişin tek bir aritmetik formülü yoktur. Hesaplayıcılar şu yöntemi kullanır:

1. Bir tahmini brütten başla (ör. netin 1,3 katı).
2. Kesintileri uygula, bulunan netle hedef neti karşılaştır.
3. Fark pozitifse brütü düşür, negatifse yükselt.
4. Fark 1 kuruşun altına inene kadar tekrarla (ikiye bölme / bisection yöntemi).

iskonto.co üzerindeki Netten Brüte Maaş Hesaplama aracı bu işlemi 60 iterasyonda yapar ve tarayıcıda anında sonuç verir.

İşveren Toplam Maliyeti

Çalışana brüt ödemenin üzerine işveren şunları da öder:

• SGK işveren payı — %20,5 (5 puan teşvikten yararlanan işverenlerde %15,75)
• İşsizlik işveren payı — %2

Bu nedenle 50.000 TL brüt alan çalışanın işverene aylık fiili maliyeti, teşvikli senaryoda yaklaşık 58.875 TL, teşviksizde 61.250 TL'ye kadar çıkar. İK bütçesi planlanırken net değil, toplam işveren maliyeti esas alınmalıdır.

Engelli Vergi İndirimi ve BES Katkısı

• Engelli indirimi: 1. derece (ağır), 2. derece ve 3. derece olmak üzere üç kategoride uygulanır. İndirim, gelir vergisi matrahından düşer — doğrudan vergiden değil.
• BES / özel sağlık sigortası: Çalışanın aylık primi, brütün %15'i ve yıllık asgari ücret tutarı sınırlarıyla gelir vergisi matrahından düşülebilir. Bu sınırlar aşılırsa aşan kısım matrahtan düşmez.

Sık Yapılan Hatalar

• Kümülatif matrah ihmali: Yıl ortasında işe başlayanlar önceki işverende birikmiş matrahlarını yeni işverene bildirmezlerse yıl sonunda ek vergi borcu çıkar.
• SGK tavanını unutmak: Yüksek maaşlı pozisyonlarda tavan üstü kısımdan kesinti yapılmadığı hesaba katılmadığında maliyet tahminleri şişer.
• AGİ'yi hâlâ hesaba katmak: 2022'de kaldırıldı, yerine asgari ücret istisnası uygulanıyor. AGİ formülü bulunan eski hesaplayıcıların sonuçları yanlış çıkar.
• Net/brüt pazarlık karışıklığı: Sözleşmeler brüt yazılırken pazarlık net üzerinden yürüyorsa, brüt tutarın yıl sonunda aynı neti garantilemeyebileceği açıkça konuşulmalıdır.

Pratik Öneriler

• İş görüşmesinde hem net hem brüt tutarı anlaşarak, yıl ortası dilim değişiminde ne olacağını baştan belirleyin.
• Aldığınız teklifi Brütten Nete Maaş Hesaplama aracıyla doğrulayın; "sözleşme brütüm bu, hangi net geliyor?" sorusunun cevabı 2 saniyede çıkar.
• İşveren iseniz toplam çalışan maliyetini değil, sadece brütü gören bütçe yapısından kaçının. 5 puan teşvikten yararlanıp yararlanmadığınızı SGK müşavirinize sorun.

Kaynaklar

• GİB 2026 Gelir Vergisi Tarifesi
• Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı
• 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu — asgari ücret istisnasıyla ilgili ek 5. madde düzenlemesi
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu — SGK tavanı tanımı

Yukarıdaki oranlar 2026 başı itibarıyla geçerlidir ve yıl içinde Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarla değişebilir. Hesaplayıcıdaki rakamlar tahminidir; resmi bordro için mutlaka İK birimine veya bağımsız mali müşavire başvurun.